Een beetje informatie over Open Access

In mijn vorige post meldde ik dat de digitalisering van materiaal op het gebied van het Midden Oosten in de UK een grote impuls gaat krijgen, goed nieuws dus. Maar er is ook nu al volop interessant wetenschappelijk materiaal digitaal beschikbaar, niet alleen tegen betaling, maar ook gratis. Hierbij een korte uitleg over de snel groeiende wereld van Open Access.

Het uitgangspunt

De meeste lezers van dit weblog zullen al wel eens een publicatie via de digitale bibliotheek hebben gedownload. Hierbij gaat het echter (over het algemeen) om publicaties waar de bibliotheek abonnementen op afsluit en deze publicaties zijn dus alleen beschikbaar voor onderzoekers of studenten die verbonden zijn aan een universiteit die investeert in die abonnementen. Het effect is duidelijk: rijke universiteiten hebben veel abonnementen, arme universiteiten hebben weinig abonnementen en op die manier wordt toegang tot wetenschappelijke kennis dus eigenlijk een elite aangelegenheid. Dit is niet uniek in de geschiedenis want ook in het niet-digitale tijdperk was het altijd al zo dat rijke bibliotheken meer boeken hadden dan arme. Wat wel anders is, is dat de eerdere beperkingen in ieder geval voor een deel logistiek waren, terwijl de huidige beperkingen kunstmatig in stand gehouden worden en puur gebaseerd zijn op financiële en niet op logistieke beperkingen.

Zo kwam een groep mensen op het idee dat het niet juist is dat hoewel wetenschappelijk onderzoek grotendeels met belastinggeld gefinancierd wordt, de resultaten van dit onderzoek commercieel geëxploiteerd worden en daarmee voor grote groepen mensen ontoegankelijk. Ofwel, onderzoeksresultaten moeten openbaar en voor iedereen toegankelijk worden. En zo kwam langzaam maar zeker de " Open Access trein" op gang. In Leiden bijvoorbeeld worden alle proefschriften al opgenomen in het Leids repositorium en ook NWO stelt steeds vaker als voorwaarde dat onderzoeksresultaten vrij beschikbaar moeten komen. Persoonlijk ben ik een groot voorstander van Open Access publishing. Zeker in ons vakgebied denk ik dat een gemakkelijke uitwisseling van wetenschappelijke bevindingen met wetenschappers in de regio’s waar wij ons mee bezig houden een grote impuls aan het vakgebied kan geven. Natuurlijk zijn er wel problemen bij de praktische uitvoer en die hebben onder andere te maken met auteursrecht kwesties. Toch hoop ik dat veel van deze problemen in de komende jaren steeds marginaler worden. Kort gezegd geldt dat hoe meer wetenschappers/auteurs zich hard maken voor Open Access, hoe sneller de ontwikkelingen op dit gebied zullen gaan. En bijna alle wetenschappers zullen beamen dat het in hun belang is dat hun publicaties voor een zo groot mogelijk publiek beschikbaar zijn.

 Open Access in Leiden

In Leiden zijn op het moment 4 repositoria functioneel: Het Leids Repositorium, het African Studies repositorium,  het IIAS repositorium en het ISIM reopsitorium. Alle zijn toegankelijk via https://openaccess.leidenuniv.nl/ of via de knop " Leids Repositorium" op de bibliotheek website. Maar het repositorium is op vele andere manieren te doorzoeken, publicaties zijn over het algemeen bijvoorbeeld goed vindbaar in Google Scholar (zie verder zoeksuggesties in het repositorium zelf)

 Open Access in Nederland

Niet alleen in Leiden maar in heel Nederland worden door Universiteitsbibliotheken repositoria opgezet. Al deze repositoria samen kunnen goed doorzocht worden via NARCIS. Veel publicaties zijn niet direct na publicatie toegankelijk, maar staan bijvoorbeeld een half jaar onder embargo. Daarna zijn ze gratis en volledig in te zien. Zomaar een aantal voorbeelden van interessante titels op ons vakgebied die dus nu wereldwijd op internet beschikbaar zijn:

-Everything you always wanted to know about ‘aal, yi’uul in Egyptian Arabic – M.A. Woidich

– Joseph Scaliger’s Greek-Arabic Lectionary – H.J. Jonge

– Negation in the Hebrew of Ben Sira – W. Th. Peursen

Islamic state or state Islam? Fifty years of state-Islam relations in Indonesia – M van Bruinesse

etc. etc. etc.

 Meer informatie voor auteurs

Op de bibliotheek website is veel meer informatie beschikbaar over het Leidse repositorium. Onderzoekers die zelf geinteresseerd zijn in het plaatsen van hun publicaties in het repositorium kunnen informatie over auteursrecht vinden op de website en ook over hoe zij hun publicaties kunnen uploaden. Tot slot is er ook nog een auteursrecht informatiepunt waar auteurs terecht kunnen met de vragen die zij nog hebben zoals vragen met betrekking tot auteursrecht.

 – een publicatie toevoegen als medewerker van de Universiteit

auteursrecht informatiepunt

uitgevers en Open Access

Be Sociable, Share!
This entry was posted in bibliotheeknieuws, internetbronnen. Bookmark the permalink.

Leave a Reply