informatie beoordelen voor beginners

Pas ergens in het derde jaar van mijn studie wees een docent mij erop dat je, als je een boek leest, altijd op de eerste bladzijde moet beginnen. Ergens in de periode waarin ik boeken met veel plaatjes verruilde voor boeken met veel tekst was ik daarmee gestopt. Op de eerste pagina vind je namelijk alleen maar ‘saaie’ informatie zoals jaar van uitgave, isbn-nummer, uitgever etc, en ik had mijzelf aangeleerd dat gedeelte over te slaan omdat er " toch nooit iets interessants tussen stond" . Toch is het een van de belangrijkste adviezen geweest die ik tijdens mijn studie heb gekregen, want pas daarna heb ik mij gerealiseerd dat achter die saaie weetjes een wereld van informatie schuilgaat over belangen en overtuigingen en dat je aan die ene bladzijde al heel veel kunt zeggen over de wetenschappelijke waarde van een publicatie nog voordat je een letter van de inhoud gelezen hebt.

Vreemd genoeg ben ik zolang ik het mij kan herinneren wel achterdochtig geweest over alles wat er op internet verschijnt, maar heb ik er lange tijd weinig over nagedacht dat dat wat als gedrukt boek verschijnt ook maar een mening is. Ik krijg sterk de indruk dat ik hier niet de enige in ben en dat veel mensen die grote vraagtekens zetten bij de feitelijkheid van alle informatie die zij op internet lezen, klakkeloos van alles citeren dat zij in een boek hebben gelezen. Maar wat bepaald nu echt de wetenschappelijke waarde van een boek of artikel?

Om te beginnen er zijn geen heilige regels, maar er zijn wel een heel aantal dingen waar je op kunt letten.

1. Noten: verantwoordt de auteur zijn meningen door te verwijzen naar feitelijke informatie en resultaten van andere onderzoeken in de vorm van noten?

2. " Peer-review": Wordt het artikel of boek ondersteund door andere wetenschappers in hetzelfde vakgebied? Een groot aantal vaktijdschriften zijn " peer-reviewed", meer informatie hierover kun je vinden op Ulrichsweb.com. Voor boeken kun je bijvoorbeeld op zoek gaan naar boekrecensies in vaktijdschriften.

3. Wie is de uitgever? Als je de uitgever niet kent, zoek dan informatie op over de uitgever. Sommige uitgevers geven alles uit bijvoorbeeld omdat de auteur zelf de kosten van het uitgeven draagt, andere uitgeverijen hebben een zeer strenge selectie. Het is absoluut geen regel dat een uitgave die op kosten van de auteur is uitgegeven slecht is, maar het is wel een aandachtspunt dat je in gedachte moet houden als je probeert om een boek op wetenschappelijkheid te beoordelen.

4. Wie is de auteur? Probeer altijd informatie over de auteur te vinden. Voor Nederlandse auteurs kun je vaak informatie vinden in NARCIS. Voor buitenlandse auteurs kun je bijvoorbeeld kijken in Worldcat identities. (tip voor auteurs: in worldcat identities kun je ook zien hoeveel ‘ holdings’ er zijn van boeken van een auteur, als je er dus benieuwd naar bent op hoeveel plekken jouw boeken te vinden zijn dan is dat een leuk trucje.) (tip 2: Voor degenen die zich interesseren in de Said vs Lewis kwestie, volgens worldcat heeft Said 47055 holdings versus " maar" 12456 voor Lewis).

5. Het is waar dat Universiteitsbibliotheken veel wetenschappelijke informatie aanbieden, maar het is niet omkeerbaar, namelijk dat alles wat zich in een UB bevindt wetenschappelijk is. Zeker op ons vakgebied worden er ook flink wat publicaties aangeschaft die bedoeld zijn als primaire bron. Daarbij kun je denken aan romans, maar ook bijvoorbeeld aan normatieve Islamvisies of aan kranten.

6. Als je meer informatie wilt over hoe je te werk kan gaan bij het beoordelen van internet websites, is het aan te raden om eens naar de internet detective te kijken 

7. Uiteindelijk zijn de bovenstaande tips alleen hulpstukken en is het van belang dat je zelf altijd kritisch blijft, ga bij twijfel terug naar de bron en vertrouw nooit blindelings op de interpretatie van anderen. Maar het belangrijkste is misschien toch gewoon de realisatie van alles wat er schuilgaat achter het proces dat wij als ‘ wetenschap’ aanduiden en daarbij zegt de eerste bladzijde van een boek inderdaad vaak meer dan het daadwerkelijke betoog.

Be Sociable, Share!
This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

Leave a Reply